Hem Babadan Hem Eşten Ölüm Aylığı Alınabilir

2
36

Dul kadınların hem babasından, hem kocasından ölüm aylığı alabilmeleri durumu kocanın ve babanın ölüm tarihine ve sigortalılık statüsüne göre değişir. Kişinin SSK’lı eşi 2008 yılı öncesi Bağ-Kur’lu babası da yine 2008 yılı öncesi vefat etmişse iki aylığı birden alması mümkün olur.

  1. Soru: Annem 18 Ekim 2008’de ölen babamdan dolayı ölüm aylığı (SGK) almaktadır. 2010’dan beri de ölen babasından yetim maaşı (babası Bağ-Kur’dan emekliydi) almaktaydı (babası 2008 öncesinde öldü). Ama 2016 Ocak’ta babasından aldığı aylık kesildi. Annem çift maaşı nasıl alabilir? Daha önce SGK’ya maaşın tekrar bağlanması için başvuru yaptık ama reddedildi. (Tayfun Demir)

Cevap: Dul kadınların hem babasından, hem kocasından ölüm aylığı alabilmeleri durumu kocanın ve babanın ölüm tarihine ve sigortalılık statüsüne göre değişir. Annenizin SSK’lı kocası 30.09.2008’den sonra, Bağ – Kur’lu babası 30.09.2008’den önce vefat ettiği için her iki aylığı birlikte alması mümkün. Ancak sizin de bahsettiğiniz gibi SGK bu konuda değişikliğe gitti. Dolayısıyla anneniz eğer kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almıyorsa ve çalışmıyorsa hem babasından, hem kocasından ölüm aylığı alabilir. Bunun için tekrar SGK’ya başvurması gerekmektedir.

 

  1. % 25’i bağlanır

Soru: Annem tek başına dul maaşı alıyor, ben de yetim maaşına başvursam yüzde kaç olarak paylaşım olacak acaba? Bir de annem Bağ-Kur’lu babasından maaşa başvurmak istiyor. (Ruya Sancar)

Cevap: Ölen sigortalının geride kalan dul eşi aylığın yüzde 50’sini alır. Ancak aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşe aylığın yüzde 70’i bağlanır. Dolayısıyla şu an için anneniz aylığın yüzde 70’ini alıyordur. Geride kalan kız çocuğu eğer aylık almak için gerekli şartları sağlıyorsa bu durumda ona da aylığın yüzde 25’i bağlanır. Dolayısıyla eğer aylık almak için gerekli şartlara sahipseniz size yüzde 25 bağlanır, annenizin aylığı yüzde 50’ye düşer.

 

  1. Kimler doğum borçlanması yapar?

Soru: Stajyerler için staj süresince analık sigortasına prim ödendiğini yazmıştınız. Ancak 5510 sayılı kanun 5. Maddesi’nde stajyerler için iş kazası ve meslek hastalığı hükümleri uygulanır deniyor. Bu konuda bir düzenleme mi var? (Ahmet Tekin)

Cevap: SGK’nın 2010/106 sayılı genelgesinde hizmet borçlanması hakkı verilenler başlığı altında doğum borçlanması için gerekli koşullar açıklanmaktadır. Bu çerçevede 4/a’lı olarak tescil edilen ve kendisi adına kısa veya uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenen kişiler doğum borçlanması yapabilirler.

 

  1. Türk vatandaşı olma şartı var

Soru: Eşim Sevim Hanım 18.05.1975 doğumlu olup 18.05.1993’ten itibaren SGK yurtdışı borçlanması yaptık. Türkiye’de Aralık 2015’te bir fiil 5 gün çalıştı ve 18.05.1993 – 13.11.1996 arasında 1256 gün ve 20.05.1998 – 13.06.2010 arasında da 4344 gün olmak kaydıyla toplam 5600 gün prim ödemesi yapıldı. Emekli olacağı tarih nedir? Eşimin çifte vatandaşlığı var. Bize söylenen eşimin 2023’te emekli olabileceği. (Veli Karbuz)

Cevap: Eşinizin olduğu ülkede hiç çalışması yoksa emeklilik için 58 yaş ve 7.200 prim günü şartlarına tabi olur. Ancak eğer 18.05.1993’te çalışması varsa ve bu ülke Almanya gibi sigorta girişinin Türkiye için de giriş olarak kabul edildiği bir ülke ise bu durumda 49 yaşında ve 5.600 prim günüyle emekli olabilir. Ancak borçlanılan günlerde eşinizin Türk vatandaşı olması gerekir. Yaş şartını doldurduğunda, yani 18.05.2024 tarihinde emekli olabilir.

 

  1. Sadece prim günü kazandırır

Soru: 7.10.1965 doğumluyum. Bağ-Kur girişim 01.08.1991. 10 yıl 8 ay Bağ-Kur’a prim ödedim. Yaklaşık 5 senelik bir borcum vardı Bağ-Kur’a onu da torba yasadan yararlanarak sildirdim. 2006 Ekim’den beri SSK’lı olarak çalışmaktayım. SSK’da 3.600 günüm var ve halen devam etmekteyim. Askerliğimi 1987/1989 arası 18 ay yaptım. Askerliğimi kaç ay borçlanırsam hangi tarihte emekli olabilirim? (Hakan Marangoz)

Cevap: Emekli olabilmek için 5.600 prim günü, 53 yaş ve 25 yıl sigortalılık şartlarına tabisiniz. Prim gününüz ve sigortalılık süreniz dolmuş durumda. Yaşı bekliyorsunuz. 07.10. 2018 tarihinde emekli olabilirsiniz yaş dolduğunda. Askerliğinizi borçlanmanız halinde sigorta girişiniz geri gider çünkü askerliğiniz sigorta girişinizden önce. Ancak 18 ay askerliğinizi borçlansanız bile emeklilik için gerekli koşullarınız değişmeyecek. Yalnızca prim günü kazanmış olacaksınız.

Akşam Gazetesi | 02.03.2017

2 YORUM

  1. SGK vermese de mahkeme ile hem kocadan hem babadan aylık alınır / Ali Tezel

    Sosyal Güvenlik Kurumu, baba ve koca aynı Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli veya sigortalı ise kadına sadece en yüksek aylık alabileceği kişiden maaş başlar. Ancak, dava edilirse hem babadan hem de kocadan dul-yetim aylığı alınabilir…

    Ali bey, babam SSK emeklisi idi ve 2001 yılında vefat etti. Eşim de SSK sigortalısı idi daha emekli olamadan 2008 yılında vefat etti. SSK bana sadece kocamdan dul aylığı bağladı ama babamdan dolayı yetim aylığı bağlamadı. Ben çalışmıyorum, kendim de emekli de değilim. Benim babamdan da aylık almam mümkün mü? Ayşe Mentik

    Sayın okurum, gerek eski SSK zamanında gerekse yeni SGK zamanında, Sosyal Güvenlik Kurumu hem babadan hem de kocadan aylık alma durumunda ikisini birden vermeyip, en yüksek aylık hangisinden alınabilecekse oradan dul veya yetim aylığı bağlamaktadır. Ancak bu konuda Yargıtay yani mahkemeler farklı düşünmektedir. Babanız 06.08.2003 gününden önce vefat ettiğinden, kocanız daha sonra vefat etmiş bile olsa hem babanızdan hem de kocanızda ikisini birden alma hakkına sahipsiniz. Bu konuda şimdi SGK’ya tekrar müracaat edin, vermediklerini belirten red yazısından sonra İş Mahkemesinde konuyu dava edin ve davanızda da aşağıda vereceğim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararını örnek gösterin.

     

    ***ÖRNEK YARGITAY KARARI***

    T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU

    E. 2012/21-21, K. 2012/223, T. 21.3.2012

     

    • ÖLEN EŞTEN DOLAYI ÖLÜM AYLIĞI ALINMASI ( 06.08.2003 Tarihinden Önce Ölen Babası Nedeniyle Hak Sahibi Olan Davacı Eşinden Ölüm Aylığı Almakta Olsa Dahi Evliliğinin Ölüm Nedeniyle Son Bulmasından Sonra Babasından da Ölüm Aylığı Alabileceği )

    • BABADAN DA ÖLÜM AYLIĞINA HAK KAZANILIP KAZANANILAMADIĞININ TESPİTİ ( Ölen Eşten Dolayı Ölüm Aylığı Alınması – 06.08.2003 Tarihinden Önce Ölen Babası Nedeniyle Hak Sahibi Olan Davacı Eşinden Ölüm Aylığı Almakta Olsa Dahi Evliliğinin Ölüm Nedeniyle Son Bulmasından Sonra Babasından da Ölüm Aylığı Talep Edebileceği )

    • ÖLEN BABA VE EŞTEN DOLAYI ÖLÜM AYLIĞI TALEBİ ( 06.08.2003 Tarihinden Önce Ölen Babası Nedeniyle Hak Sahibi Olan Davacı Eşinden Ölüm Aylığı Almakta Olsa Dahi Evliliğinin Ölüm Nedeniyle Son Bulmasından Sonra Babasından da Ölüm Aylığı İsteyebileceği )

    • ÖLÜM AYLIĞI ( Ölen Baba ve Eşten Dolayı Ölüm Aylığı Talebi – 06.08.2003 Tarihinden Önce Ölen Babası Nedeniyle Hak Sahibi Olan Davacı Eşinden Ölüm Aylığı Almakta Olsa Dahi Evliliğinin Ölüm Nedeniyle Son Bulmasından Sonra Babasından da Talep Edebileceği ) 506/m.23,65,66,68,Geç.91

     

    ÖZET : Uyuşmazlık, ölen eşinden dolayı ölüm aylığı almakta olan davacının babasından da ölüm aylığına hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı, ölen eşinden ölüm aylığı almaktadır. Davacı, ölen babasından dolayı ölüm aylığı talebini 04.01.2008 tarihinde dile getirmiştir. Davacının evli olması nedeniyle eşinin ölüm tarihinden önce ölüm aylığı talep etmesi mümkün değildir. Ancak 02.07.2005 tarih 5386 Sayılı Yasa'nın 2. Maddesi ile 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa eklenen Geçici 91. Madde ile getirilen düzenlemeye göre 06.08.2003 tarihinden önce ölen babası nedeniyle hak sahibi olan davacı, eşinden ölüm aylığı almakta olsa dahi evliliğinin ölüm nedeniyle son bulmasından sonra babasından da ölüm aylığı talep etme hakkına sahiptir. Davanın kabulü gerekir.

    26.02.2013

  2. Emekli, dul ve yetim bir kadın 3 aylık birden alabilir

    Kendi çalışmasından dolayı SSK’dan emekli aylığı alırken, SSK’lı kocasının ölümünden sonra dul aylığı bağlanan kadın, Emekli Sandığı’ndan emekli olmuş babasının vefatı üzerine yetim aylığı da alabilir.

    Okurumuz Hatice T. “Kendi çalışmamdan dolayı SSK’dan 1998 yılında emekli oldum. Emekli aylığı almakta iken, SSK’ya tabi çalışmakta olan kocamı 2006 yılında kaybedince ondan dul aylığı bağlandı. 15 gün önce ise Emekli Sandığı’ndan emekli babamı kaybettim. Acaba babamdan dolayı da yetim aylığı bağlanabilir mi?” diye sordu.

    Dul ve yetim kadınlara birden fazla aylık veya gelirin nasıl bağlanacağı konusu, değişik zamanlarda çıkan farklı kanunlar dolayısıyla, vatandaşın kafasını karıştırıyor. Aynı anda hem eşinden hem de anne-babadan aylık bağlanması, ölen kişilerin sigorta statüsü, ölüm tarihleri, cinsiyet ve aylık bağlanacak kişinin hangi statüde çalıştığına/emekli olduğuna göre değişiyor.

    5510 sayılı Sosyal Güvenlik Yasası’nın yürürlüğe girdiği 30 Eylül 2008 tarihinden önce SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı ve bankaların emeklilik sandıkları her biri ayrı kurallara tabi idi. Daha önce, eş veya annebaba farklı sosyal güvenlik kurumlarına (biri SSK, diğeri Bağ-Kur’a) tabi ise aynı anda hem eşten hem de anne – babadan aylık bağlanabiliyordu. 5510 sayılı yasanın yürürlüğe girmesiyle kız çocuklarının aynı anda eş ve anne-babadan dolayı aylık alma imkânı ortadan kalktı. Hem eş, hem de annebaba 30 Eylül 2008 tarihinden sonra ölmüşse, kız çocuklarının aynı anda dul ve yetim aylığı alması mümkün değil. Ancak, eş ya da anne-babadan birisi 1 Ekim 2008 tarihinden önce ölmüşse, sigorta statüleri de farklı ise her iki aylığı birden almak mümkün.

    AYM’NİN İPTAL KARARI

    Anayasa Mahkemesi 5510 sayılı yasayı, daha önce işe başlayan devlet memurları yönünden iptal ettiği için, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olarak işe başlamış olan kişiler ve bunların hak sahipleri bu sınırlamanın dışında tutuluyor. 1 Ekim 2008 tarihinden önce memuriyete başlamış olanlar ile bunların hak sahipleri 5510 sayılı yasadan etkilenmiyorlar.

    Dolayısıyla SSK’dan emekli aylığı almakta olan Hatice hanımın eşi SSK’ya, babası Emekli Sandığı’na tabi olduğu için babasının ölümünden dolayı üçüncü aylığı alma hakkı bulunuyor. Üç aylığı da kesinti olmadan tam olarak alabilir.

    ÇALIŞAN KADINA SSK VE BAĞ-KUR’DAN YETİM AYLIĞI YOK

    Kız çocuğu çalışmıyorsa ve bekârsa bu durumu devam ettiği müddetçe, hangi statüde olursa olsun anne-babasından dolayı yetim aylığı almaya devam eder, evlendiğinde ise kesilir.

    Kız çocuğu çalışmaya başladığında SSK veya Bağ- Kur’dan bağlanan yetim aylığı kesilir. Eğer yetim aylığını Emekli Sandığı’ndan alıyorsa SSK veya Bağ-Kur statüsünde çalışmaya başladığında aylık kesilmez. Fakat memur olarak bir işte çalışmaya başlarsa Emekli Sandığı’ndan bağlanan yetim aylığı kesilir.

    BİRDEN FAZLA BAĞLANAN GELİR VE AYLIKLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ

    1 Ekim 2008’den sonra bağlanan aylık ve gelirler:

    -Hem malullük hem de yaşlılık aylığına hak kazanana, aylıklardan yüksek olanı; eşitse yalnız yaşlılık aylığı bağlanır.Yaşlılık aylığı ile dul aylığı bağlanırsa her ikisi de tam ödenir.

    -Ana ve babadan ayrı ayrı hak kazanana, yüksek aylık tam, düşük yarım ödenir.

    -Birden çok çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en çok ödemeye imkan veren 2 aylıktan yüksek tam, düşük yarım ödenir.

    -Hem eşinden hem ana ve babasından ölüm aylığına hak kazanan tercih yapabilir.

    -Dul kaldıktan sonra ikinci eşini de kaybedenler iki eşinden kalan aylıklardan birini tercih edebilir. Eşlerden biri iş kazasından ya da meslek hastalığından dolayı ölmüşse, yüksek aylığın tamamı, düşük olanın yarısı ödenir.

    1 Ekim 2008’den önce gelir ve aylık alırken, 1 Ekim 2008’den sonra yeni bir dosyadan gelir ve aylığa hak kazananlar:

    -2008’den önce yaşlılık aylığı alırken sürekli iş göremezlik geliri bağlananlara yüksek olan yaşlılık aylığı tam, az olan sürekli iş göremezlik geliri yarım ödenir.

    -2008’den önce Emekli Sandığı’na tabi eşinden ölüm aylığı bağlanana SSK’lı babadan yetim aylığı bağlanırsa ikisi de tam ödenir.

    -2008’den önce ölen SSK’lı eşinden dul aylığı alırken SSK’lı babasından dolayı yetim aylığına hak kazanan kişi tercih yapabilir.

    BİRDEN FAZLA AYLIK VE GELİR HANGİ DURUMLARDA BAĞLANIR?

    -Anne-baba Emekli Sandığı’na tabi ise ölüm tarihleri ne olursa olsun hem eşten hem anne-babadan iki aylık alınabilir.

    -Koca Emekli Sandığı’na, anne-baba SSK’ya tabi ise iki aylık bağlanır.

    -Koca Emekli Sandığı’na, anne-baba Bağ- Kur’a tabi ise anne-baba eğer 1 Ekim 1972 – 3 Ekim 2000 veya 8 Ağustos 2001-2 Ağustos 2003 tarihleri arasında ölmüşse ve kocasından bağlanan aylığı brüt asgari ücretin (bin 647 TL) altında ise Bağ-Kur maaşını da alır, aksi takdirde ikinci aylığı alamaz.

    -Kocası Emekli Sandığı’na, anne-babası Bağ-Kur’a tabi, anne-babanın ölüm tarihi yukarıdaki tarihlerin dışında ise iki aylık bağlanır.

    -SSK ve Bağ-Kur’lular açısından hem koca, hem de anne-baba aynı sigortaya tabi ise ölüm tarihi ne olursa olsun iki aylıktan birini tercih eder veya fazla olan aylık bağlanır.

    -Anne-baba SSK’lı, koca Bağ-Kur’lu veya tersi durumda ise bunlardan birinin ya da ikisinin 1 Ekim 2008 tarihinden önce ölmüş olması durumunda her iki aylık bağlanır. Hem anne-baba, hem de koca 30 Eylül 2008’den sonra ölmüş ise tercih ettiği aylık bağlanır.

    -Koca SSK’lı, anne-baba Bağ-Kur’lu ve 1 Ekim 1972 – 3 Ekim 2000 veya 8 Ağustos 2001 – 2 Ağustos 2003 arasında ölmüş ise SSK maaşını tam alır. Geliri brüt asgari ücretin altındaysa Bağ-Kur maaşını da alır.

    REDDİ MİRAS DUL VE YETİM AYLIĞINI ENGELLEMEZ

    Borçlarından dolayı eşinin veya anne-babasının mirasını reddedenler dul ve yetim aylığı haklarını korurlar. Mirasın reddedilmesi hak sahiplerinin dul ve yetim aylığı almasına engel teşkil etmiyor.

    ÖLÜM AYLIĞI İÇİN EN AZ 5 YIL PRİM ŞART

    Sigortalı çalışırken ölmüşse, eş ve çocuklarına dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için belli sürede prim bildirme koşulu bulunuyor. Ölüm aylığı bağlanabilmesi için SSK statüsündeki sigortalı adına en az 5 yıl sigortalı olup 900 gün prim bildirilmiş olması gerekiyor. İki koşulun bir arada sağlanması zorunlu.

    Sigortalı Emekli Sandığı veya Bağ-Kur statüsünde ise hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için en az 1800 gün prim bildirimi yapılmış olması gerekiyor.

    Ölüm aylığı bağlanabilmesi için Bağ-Kur’lu sigortalının prim borcu olmaması lazım. Eksik günler varsa Emekli Sandığı ve Bağ-Kur’da hizmet borçlanması ve geçmişte borcundan dolayı dondurulan sürelerin canlandırılması mümkün. SSK statüsündeki sigortalılar için askerlik borçlanması gibi yollarla eksik süreleri borçlanma ile tamamlama olanağı bulunmuyor. Çalışılan süre geçerli kabul ediliyor.

    AHMET KIVANÇ / TAHSİN AKÇA / GAZETE HABERTÜRK

    16 Eylül 2016

Bir Yorum Yazın